ابراهيم عاملي ( موثق )

384

تفسير عاملي ( فارسي )

ابن عبّاس گفته است : يعنى جنسى را كه مشترى پس مىدهد و مبلغى هم براى پس گرفتن بشما مىدهد اين باطلى است كه در آيه ممنوع شده است ، بعضى ديگر گفته‌اند : يعنى بجز از راه معامله هيچ حقّ خوردن اموال يكديگر را نداريد حتى به مهمانى و اين حكم نسخ شد بوسيله ى آيت سورت نور « وَلا عَلى أَنْفُسِكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا » تا آخر . « تِجارَةً عَنْ تَراضٍ » 29 طبرى : كلمه ى تجارت را بيشتر اهل حجاز و بصره با رفع و صداى جلو قرائت كرده‌اند و بقيّه با نصب و صداى بالا خوانده‌اند و در معنى تفاوتى نيست ، قتاده گفت : تجارت با رضاى طرفين روزى حلال خدا است براى كسى كه با راستى و نيكوكارى رفتار كند و حديثى ميان ما مشهور بوده است كه تاجر امين راستگو در سايه ى عرش خدا آسايش خواهد كرد . و در معنى تراضى در تجارت سخن اهل علم مختلف است : بعضى گفته‌اند يعنى : در مجلسى كه معامله ميكنند يكديگر را مخيّر كنند كه آن را فسخ يا امضاء كند و پس از جدائى از يكديگر هيچ نگرانى ميان آنها نباشد . و بعضى ديگر گفته‌اند : يعنى با رضاى طرفين گفتگو و معامله انجام شود . « وَلا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ » 30 مجمع : اين جمله را چهار جور معنى كرده‌اند : 1 - از حضرت صادق نقل شده است يعنى : خود را در معرض كشتن قرار ندهيد بواسطه ى جنگ با دشمن قويتر از خود ، 2 - سدى و عطاء گفته‌اند يعنى : چون مسلمان هستيد و داراى يك عقيده مثل آن است كه يك روح است در چند بدن پس يكديگر را نكشيد ، 3 - ابو القاسم بلخى گفته است : در غضب و دلگيرى و ناراحتى از زندگى خودكشى و انتحار نكنيد ، 4 - خود را بوسيله ى گناه و خوردن مال مردم آماده ى كشتن نكنيد كه در عالم ديگر خود را هلاك و گرفتار عذاب كنيد . « وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ عُدْواناً » 30 مفسّرين گفته‌اند : ممكن است مقصود خوردن مال مردم باشد و ممكن است كشتن باشد ، و بعضى گفته‌اند اشاره است به آنچه در آيات پيش ممنوع شده است مثل : « لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ » ليكن ظاهر آن است كه